Kopuły z konstelacjami rakiet i dronów na triennale w Szardży

Architekt Mohamad Nahleh i profesor architektury Ozayr Saloojee pokazali na Triennale Architektury w Szardży trzy kopuły, w których zamiast klasycznych gwiazdozbiorów widać mapę wojskowych obiektów nad naszymi głowami. Instalacja „After Night There is Nothing” pokazuje, jak społeczności żyjące pod niebem pełnym dronów, satelitów i rakiet próbują nadać sens temu, co widzą.
Trzy segmenty wielkiego globu
Każda z konstrukcji to zakrzywiona rama z drewna i stali, pokryta strzechą. Razem tworzą fragmenty gigantycznej kuli. Wnętrza wyłożono winylem, na którym autorzy narysowali konstelacje o kształtach przypominających stworzenia. Ich wzorem były obiekty wojskowe, które dziś przecinają nocne niebo.
Kopuły ustawiono w trzech miejscach: w szkole Al Qasimiyah, w dawnej rzeźni oraz w piaszczystej miejscowości Al Madam. W każdej z nich w skorupie wycięto po trzy otwory. Na pustyni w Al Madam pionowy prześwit kadruje widok na minaret odległego meczetu. W dawnej rzeźni długi otwór umieszczono na wysokości krowy.
Same konstrukcje też mają być „stworzeniami”. Projekt jest poświęcony solifugom, pajęczakom aktywnym nocą, które uciekają przed słońcem w cień. Według Nahlehа gruba skóra chroni je przed oślepiającym blaskiem, a w ich brzuchu mieści się mapa współczesnego nieba.
Niebo, które nie jest już tylko gwiezdne
- drony, rakiety, pociski i satelity zasłaniają część dawnych gwiazdozbiorów, a czasem się z nimi zlewają,
- w regionach dotkniętych długotrwałą przemocą te obiekty zaczynają funkcjonować w lokalnych opowieściach jak nowe mityczne stwory,
- w rysunkach autorów nowe konstelacje sąsiadują z trasami przelotów dronów i satelitów.
Nahleh tłumaczył, że projekt wyrósł z badań nad społecznościami narażonymi na ataki wojskowe. Jego zdaniem ludzie oswajają w ten sposób militarny blask na niebie, czy to w postaci pocisków, fosforu, czy flar. Autorzy nazywają to „optymizmem nocnego nieba”, czyli szukaniem nadziei pośród katastrofy.
Opowieści zamiast ucieczki
Podczas triennale przy instalacjach opowieści mają snuć tradycyjni narratorzy hakawati. Nahleh przyznaje, że historia jest trudna, ale chodzi w niej o odnalezienie optymizmu. Jak ujął to architekt: „Ludzie rzeźbią własne historie na broni, która ma ich unicestwić”.
Dodał, że gdy znikają biblioteki, a ludzie nie mają na czym pisać, zaczynają pisać na samej broni. Dzieci znów uczą się marzyć, składając życzenia nad spadającymi gwiazdami, którymi często bywają rakiety i pociski. Według niego nie da się już uciec od tej rzeczywistości, życząc sobie nieba, którego już nie ma.
Triennale Architektury w Szardży trwa od 14 listopada 2026 do 14 kwietnia 2027 w różnych miejscach emiratu Szardża w Zjednoczonych Emiratach Arabskich.
Co to oznacza dla polskiego odbiorcy
Wydarzenie odbywa się daleko od Polski i Unii Europejskiej, więc zobaczenie instalacji na żywo wymaga podróży do ZEA. Autorzy w przytoczonych wypowiedziach nie wskazują konkretnego konfliktu, mówią ogólnie o regionach doświadczających przedłużającej się przemocy.
Temat nie jest jednak całkiem obcy także u nas. Wojna w Ukrainie, tuż za polską granicą, sprawiła, że wielu Polaków inaczej patrzy w niebo i częściej myśli o dronach czy rakietach. Projekt Nahlehа i Saloojee pokazuje, że architektura może zajmować się nie tylko budynkami, lecz także tym, jak ludzie przeżywają wojnę i radzą sobie z nią za pomocą opowieści.
Źródło: Dezeen – „Domes depict constellations of missiles in the night sky at Sharjah Architecture Triennial”








